تورم مجاری بینی یا رینیت، التهاب غشاهای مخاطی بینی است که میتواند به دلایل مختلفی از جمله آلرژیها، عفونتها، محرکهای محیطی و یا حتی بعد عمل بینی ایجاد شود. این عارضه با علائمی مانند گرفتگی بینی، آبریزش بینی، عطسه و خارش همراه است و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار میدهد. در ادامه این مقاله به بررسی علل، علائم، تشخیص و روشهای درمان این عارضه شایع پرداخته و راهکارهای پیشگیری از آن را نیز شرح خواهیم داد.
انواع تورم مجاری بینی
تورم مجاری بینی یا رینیت به التهاب و تورم غشاهای مخاطی بینی گفته میشود. این عارضه میتواند به دو صورت حاد و مزمن باشد:
- رینیت حاد که به طور ناگهانی شروع میشود و معمولاً کمتر از یک هفته طول میکشد. علت آن بیشتر عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی است.
- رینیت مزمن که برخلاف رینیت حاد برای مدت طولانی (بیش از چند هفته یا ماه) ادامه داشته و میتواند ناشی از آلرژیها، عفونتهای مزمن یا سایر عوامل باشد.
علل رایج تورم مجاری بینی
- آلرژی به گرده گیاهان، گرد و غبار، موی حیوانات، قارچها و سایر مواد آلرژیزا میتواند باعث رینیت آلرژیک شود.
- عفونتهای ویروسی و باکتریایی: سرماخوردگی و آنفولانزا از شایعترین علل رینیت حاد هستند. عفونتهای باکتریایی نیز میتوانند باعث رینیت مزمن شوند.
- محرکهای محیطی از جمله دود سیگار، آلودگی هوا، مواد شیمیایی، عطرها و سایر محرکها میتوانند باعث تحریک و التهاب غشاهای مخاطی بینی شوند.
- تغییرات ناگهانی دما و رطوبت هوا میتواند باعث تحریک بینی شود.
- برخی داروها مانند داروهای ضد بارداری و داروهای فشار خون میتوانند باعث رینیت شوند.
- برخی از بیماریها مانند سینوزیت، آسم و انحراف تیغه بینی میتوانند باعث رینیت شوند.
علت ورم ناگهانی بینی بدون عمل
ورم ناگهانی بینی بدون انجام عمل جراحی یا هرگونه فعالیت زیبایی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد که رایجترین آنها شامل؛ درگیری با عفونت سینوسی، واکنش های آلرژیک، سینوزیت و التهاب سینوسها، ضربه خوردن به دماغ، تغییرات هورمونی در دوران بارداری یا قاعدگی، از عوارض جانبی مصرف برخی از داروها و یا حتی نشانهای از پولیپ بینی باشد که نیاز به بررسی دقیق و جدی توسط بهترین پزشک متخصص گوش و حلق بینی دارد پس در صورت تداوم تورم، حتما به پزشک مراجعه کنید تا علت دقیق آن تشخیص داده شود و درمان مناسب در پیش گرفته شود.
علائم تورم مجاری بینی
تشخیص تورم مجاری بینی در وهله اول با معاینه فیزیکی توسط پزشک انجام میشود. پزشک در مورد علائمی که در ادامه لیست شده، سابقه پزشکی و عوامل احتمالی تحریک کننده سؤال میکند. در برخی موارد ممکن است پزشک از روشهای دیگری مانند تست آلرژی، آندوسکوپی بینی یا سیتی اسکن سینوسها برای بررسی دقیقتر استفاده کند.
↲ گرفتگی بینی
یکی از شایعترین علائم رینیت است که میتواند باعث دشواری در تنفس شود.
↲ آبریزش بینی
ترشحات بینی میتواند آبکی، مخاطی یا چرکی باشد.
↲ عطسه
عطسههای مکرر از علائم شایع رینیت آلرژیک است.
↲ خارش بینی
خارش بینی، چشمها و گلو میتواند از علائم رینیت آلرژیک باشد.
↲ سرفه
سرفه ممکن است به دلیل تحریک گلو توسط ترشحات بینی ایجاد شود.
↲ سردرد
سردرد و احساس فشار در صورت میتواند از علائم رینیت سینوسی باشد.
↲ کاهش حس بویایی
در برخی موارد، تورم مجاری بینی میتواند باعث کاهش حس بویایی شود.
درمان خانگی ورم بینی
- در بسیاری از موارد، تورم مجاری بینی با درمانهای خانگی قابل بهبود است. این درمانها شامل موارد زیر میشوند:
- استفاده از اسپریهای بینی نمکی میتوانند به پاک کردن مخاط و کاهش التهاب کمک کنند.
- بخور دادن و استنشاق بخار آب گرم میتواند به باز شدن مجاری بینی و تسکین علائم کمک کند.
- داشتن استراحت کافی به بهبود سریعتر بیماری کمک میکند.
- نوشیدن مایعات فراوان به رقیق شدن مخاط و جلوگیری از کم آبی بدن کمک میکند.
- از قرار گرفتن در معرض دود سیگار، آلودگی هوا و سایر عوامل محرک خودداری کنید.
برای کاهش ورم بینی چه بخوریم؟
تغذیه نقش مهمی در کاهش ورم بینی دارد به همین دلیل مصرف غذاهای ضد التهابی مانند میوهها و سبزیجات تازه، به ویژه آناناس و بروملین موجود در آن، میتواند به کاهش التهاب و ورم کمک کند. همچنین، مصرف آب کافی و مایعات دیگر مانند چای گیاهی و آبمیوههای طبیعی به هیدراته ماندن بدن و دفع سموم کمک میکند که این امر میتواند در کاهش ورم موثر باشد. از طرف دیگر اکیدا باید از مصرف غذاهای فرآوری شده، پر نمک و غذاهایی که باعث احتباس آب میشوند، مانند غذاهای کنسروی و فست فود، پرهیز کنید و در صورت تداوم ورم بینی، حتما سریعا به پزشک مراجعه کنید.
درمانهای پزشکی تورم مجاری بینی
در صورتی که درمانهای خانگی موثر نباشند، پزشک ممکن است از روشهای دیگری برای درمان تورم مجاری بینی استفاده کند، از جمله:
- داروهایی مانند آنتیهیستامینها، کورتیکواستروئیدها، ضد احتقانها و اسپریهای بینی استروئیدی میتوانند به تسکین علائم کمک کنند.
- در موارد رینیت آلرژیک شدید، ایمونوتراپی یا همان تزریق تدریجی آلرژن میتواند به کاهش حساسیت بدن به آلرژنها کمک کند.
- در موارد نادر، جراحی بینی برای اصلاح مشکلات ساختاری مانند انحراف تیغه بینی یا پولیپهای بینی ممکن است لازم باشد.
راهکارهایی برای پیشگیری از تورم مجاری بینی
۱- اجتناب از عوامل محرک
از قرار گرفتن در معرض دود سیگار، آلودگی هوا، گرد و غبار و سایر محرکها خودداری کنید.
۲- رعایت بهداشت شخصی و عمومی
شستن مرتب دستها و پرهیز از تماس با افراد بیمار میتواند از ابتلا به عفونتهای ویروسی و باکتریایی جلوگیری کند.
۳- تقویت سیستم ایمنی بدن
تغذیه مناسب، ورزش منظم و استراحت کافی به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک میکند.
۴- کنترل آلرژی
در صورت ابتلا به آلرژی، از مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک و انجام تستهای آلرژی برای شناسایی و اجتناب از عوامل آلرژیزا پیروی کنید.
چه زمانی برای ورم بینی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت داشتن علائمی چون تب بالا، درد شدید در صورت یا گوش، ترشحات غلیظ و چرکی از بینی، خونریزی از بینی، احساس مشکل در تنفس و عدم بهبود علائم با انجام درمانهای خانگی رایج باید سریعا به پزشک مراجعه کنید تا وضعیت شما بررسی شده و علت دقیق درگیری با این عارضه مشخص گردد. سهل انگاری در چنین وضعیتی میتواند زمینه ساز مشکلات جدی و ماندگاری برای تنفس شما شود و باید حتما پیگیری لازم به موقع انجام شود.
راهکار موثر برای کاهش ورم یهویی بینی..
تورم ناگهانی و بی دلیل مجاری بینی بدون عمل یک عارضه شایع است که میتواند آزاردهنده باشد. با این حال، با رعایت نکات بهداشتی و در صورت لزوم، مراجعه به پزشک، میتوان این عارضه را درمان و از آن پیشگیری کرد. در صورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک، حتما در اسرع وقت به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
*~ سوالات متداول درباره ورم بی دلیل بینی ~*
برای کاهش ورم بینی، میتوانید از کمپرس سرد، داروهای ضد التهاب (البته با تجویز پزشک)، اسپریهای ضد احتقان و مرطوب نگه داشتن محیط استفاده کنید. در صورت تداوم ورم، حتما به پزشک مراجعه کنید.
رینیت ناشی از عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی مسری است، اما رینیت آلرژیک مسری نیست.
در بسیاری از موارد، تورم مجاری بینی با درمانهای خانگی و پزشکی قابل درمان است.
با رعایت نکات ذکر شده در این مقاله میتوان از ایجاد تورم مجاری بینی پیشگیری کرد.
